วิธีการจัดท่าผู้ป่วย ก่อนจะให้ อาหารสายยาง !การจัดท่าทาง (Positioning) ก่อนและระหว่างการให้อาหารทางสายยางเป็นขั้นตอนที่ "สำคัญที่สุด" ในด้านความปลอดภัยครับ เพราะท่าทางที่ถูกต้องคือเกราะป้องกันชั้นดีที่จะช่วยลดความเสี่ยงในการสำลัก ซึ่งเป็นสาเหตุหลักของปอดอักเสบในผู้ป่วยติดเตียง
วิธีจัดท่าทางแบบมือโปรที่เน้นความปลอดภัยและความสบายของผู้ป่วยเป็นหลักครับ
1. ท่ามาตรฐาน: ท่าศีรษะสูง (Semi-Fowler's Position)
นี่คือท่าทางที่เป็นหัวใจของการให้อาหารทางสายยางครับ
องศาที่เหมาะสม: ปรับระดับหัวเตียงให้สูงขึ้นทำมุม 30 - 45 องศา กับแนวราบ
วิธีเช็กง่ายๆ: หากไม่มีเตียงปรับระดับ ให้ใช้หมอนหนุนหลังและศีรษะให้สูงขึ้นในลักษณะกึ่งนั่งกึ่งนอน โดยให้ระดับของ "ลิ้นปี่" อยู่สูงกว่า "กระเพาะอาหาร" เพื่อใช้แรงโน้มถ่วงช่วยให้อาหารไหลลงสู่ลำไส้ได้ดีขึ้น
จุดสำคัญ: ต้องระวังไม่ให้ตัวผู้ป่วยไถลลงมาจนหลังคดหรือคอพับ เพราะจะทำให้หายใจลำบากและเพิ่มความดันในช่องท้อง
2. ท่าทางเลือก: ท่านั่งตรง (High Fowler's Position)
สำหรับผู้ป่วยที่ยังพอทรงตัวได้ดี หรือไม่มีปัญหาเรื่องแผลกดทับที่ก้นกบ
องศาที่เหมาะสม: ปรับหัวเตียงสูง 60 - 90 องศา (เกือบจะเป็นท่านั่งตรง)
ข้อดี: ท่านี้จะช่วยให้หูรูดหลอดอาหารทำงานได้ดีที่สุด และลดโอกาสที่กรดหรืออาหารจะไหลย้อนกลับได้ดีกว่าท่า 45 องศาครับ
3. การจัดตำแหน่ง "ศีรษะและคอ"
ท่าทาง: ศีรษะควรตั้งตรงหรือก้มลงเล็กน้อย (Chin tuck) ไม่ควรเงยหน้ามากเกินไปขณะให้อาหาร เพราะการเงยหน้าจะเปิดหลอดลมให้กว้างขึ้น เพิ่มความเสี่ยงหากมีการขย้อนหรือสำลัก
การหนุน: ใช้หมอนใบเล็กหนุนบริเวณต้นคอเพื่อให้ผู้ป่วยรู้สึกมั่นคงและผ่อนคลาย
4. กฎเหล็ก "ห้ามนอนราบ" (The 1-Hour Rule)
หลังจากการให้อาหารเสร็จสิ้นแล้ว ห้ามปรับเตียงให้นอนราบทันทีเด็ดขาด
ระยะเวลา: ต้องให้ผู้ป่วยคงอยู่ในท่าศีรษะสูง (30-45 องศา) ต่อไปอย่างน้อย 1 ชั่วโมง
เหตุผล: เพื่อรอให้อาหารเคลื่อนที่ออกจากกระเพาะลงสู่ลำไส้เล็กจนหมด ลดความเสี่ยงที่อาหารจะไหลย้อนกลับมาที่ลำคอเมื่อผู้ป่วยนอนราบ
เช็กลิสต์ความปลอดภัยสไตล์ Wellness
ขั้นตอน สิ่งที่ต้องทำ
ก่อนเริ่ม เช็กว่าสะโพกผู้ป่วยอยู่ตรงจุดพับของเตียงพอดี เพื่อไม่ให้ตัวไถล
ระหว่างให้ สังเกตสีหน้าและจังหวะการหายใจ หากมีอาการไอหรือเหนื่อยหอบ ให้หยุดทันที
หลังเสร็จ ห้ามเปลี่ยนเสื้อผ้าหรือเช็ดตัวที่ต้องพลิกตะแคงตัวทันที ควรข้ามไปทำหลังผ่านไป 1 ชม.
