ปัญหาจากการให้อาหารสายยางที่ต้องระมัดระวังการให้อาหารทางสายยาง (Tube Feeding) เปรียบเสมือนการส่งพลังงานเข้าสู่ร่างกายโดยตรง แต่ระบบนี้ "ไม่มีตัวกรอง" เหมือนการเคี้ยวและกลืนปกติ ดังนั้นปัญหาที่เกิดขึ้นอาจลุกลามได้เร็วหากไม่ระวัง
5 ปัญหาหลักที่ต้องเฝ้าระวังอย่างใกล้ชิด พร้อมวิธีสังเกตอาการครับ
1. ภาวะสำลักและปอดอักเสบ (Aspiration)
เป็นปัญหาที่อันตรายที่สุด เพราะอาหารอาจหลุดเข้าสู่ปอดแทนที่จะลงกระเพาะ
สิ่งที่ต้องระวัง: การให้อาหารขณะผู้ป่วยนอนราบ หรือผู้ป่วยมีอาการไอ/ขย้อนขณะให้
วิธีป้องกัน: ต้องตรวจเช็กอาหารค้างในกระเพาะ (Residual) ก่อนให้ทุกครั้ง หากดูดออกมาได้เกิน 100 ซีซี หรือดูดออกมาได้ปริมาณเท่ากับครึ่งหนึ่งของมื้อก่อนหน้า ให้งดมื้อนั้น แล้วรอ 1 ชั่วโมงค่อยเช็กใหม่ครับ
2. ปัญหาสายยางเลื่อน/หลุด (Displacement)
บางครั้งสายอาจเลื่อนออกจากกระเพาะขึ้นมาอยู่ที่หลอดอาหาร หรือตกลงไปในลำไส้เล็กเกินไป
สิ่งที่ต้องระวัง: ผู้ป่วยดึงสายเอง (พบบ่อยในผู้ป่วยสมองเสื่อม) หรือการเช็ดหน้าแล้วพลาสเตอร์หลุด
วิธีป้องกัน: สังเกต "ขีดเครื่องหมาย" บนสายยางทุกครั้งก่อนให้ หากขีดเลื่อนออกมามากผิดปกติ ห้ามให้อาหารเด็ดขาด เพราะอาหารอาจเข้าปอดได้ครับ
3. สายอุดตัน (Tube Clogging)
เกิดจากคราบอาหารบูดหรือยาที่บดไม่ละเอียดไปพอกสะสมในสาย
สิ่งที่ต้องระวัง: การลืมล้างสาย (Flush) ด้วยน้ำหลังให้อาหาร หรือการใส่ยาเม็ดที่บดไม่ละเอียด
วิธีป้องกัน: ต้องล้างสายด้วยน้ำสะอาด 30-50 ซีซี ทั้งก่อนและหลังให้อาหารและยาเสมอ หากสายเริ่มหนืด ให้ลองใช้น้ำอุ่นไล่สายเบาๆ ครับ
4. ปัญหาผิวหนังรอบสายยาง
สำหรับผู้ป่วยที่ใส่สายทางจมูก (NG Tube) หรือเจาะหน้าท้อง (PEG)
สิ่งที่ต้องระวัง: แผลกดทับที่ปีกจมูกจากสายที่รัดแน่นเกินไป หรืออาการอักเสบ/หนองรอบรูเจาะหน้าท้อง
วิธีป้องกัน: เปลี่ยนตำแหน่งการติดพลาสเตอร์ที่จมูกบ่อยๆ เพื่อลดแรงกด และทำความสะอาดรอบรูเจาะหน้าท้องด้วยน้ำเกลือ (Normal Saline) ทุกวันครับ
5. ปัญหาระบบขับถ่าย (ท้องเสีย/ท้องอืด)
สิ่งที่ต้องระวัง: อาหารปนเปื้อนเชื้อโรค (อาหารบูด) หรือให้เร็วเกินไป (จนกระเพาะรับไม่ไหว)
วิธีป้องกัน: ควบคุมความเร็วในการให้อาหาร (ไม่ควรใช้เวลาเกิน 30-45 นาทีต่อมื้อ) และดูแลความสะอาดของภาชนะอย่างเคร่งครัดครับ
💡 สังเกต "สีหน้า" และ "เสียงหายใจ"'
ในขณะที่คุณกำลังให้อาหาร หากเห็นผู้ป่วยมีอาการ หน้าเขียว ไอแรง หรือหายใจดังวี้ดๆ ให้ทำการ "พับสายยางทันที" และหยุดการให้มื้อนั้นทันทีครับ เพราะเป็นสัญญาณว่ามีการสำลักเกิดขึ้น
